امت فرانسويه آن يگانه امتى بود كه به واسطهء آن اساس‌هاى ششگانهء سعادت در قطعهء يوروپ [ 1 ] بعد از رومانيين رفع عَلَم علم و دانش و كاردانى نموده ، موجب تمدن همهء امم فرنگ گرديد و به سبب آن اصول جليله در غالب اوقات در جميع بلاد مغربيه ، صاحب كلمهء نافذه شد تا آنكه در قرن هيجدهم از ميلاد مسيح ولتر و روسو به اسم رافع‌الخرافات و منورالعقول [ 2 ] ظهور كردند و اين دو شخص قبر اپيكور ( ابيقور ) كلبى را نبش كرده عظام باليهء ناتوراليسمى را احياء نمودند ، و تكاليف را برانداختند و تخم اباحت و اشتراك را كاشتند و آداب و رسوم را خرافات انگاشتند و اديان را اختراعيات انسان ناقص‌العقل پنداشتند ، و جهراً به انكار الوهيت و تشنيع انبياء [ 3 ] پرداختند ! و حتى ولتر چندين كتاب در تخطئه و سخريه و تشنيع و ذم انبياء تصنيف كرد . [ 4 ] و اين اقوال باطله در نفوس فرانسويها تأثير كرده ، به يكبارگى ديانت عيسويه را ترك نمودند . و درهاى شريعت مقدسهء نيچر يعنى اباحت را به روى خود گشودند ، و حتى در روزى از روزها دخترى را آورده در محراب كنيسه [ 5 ] گذارده ، زعيم آن قوم ندا در داد كه : ايهاالناس ، پس از اين از رعد و برق مترسيد ، و چنين گمان مكنيد كه اينها از طرف إله سماء [ 6 ] براى تهديد شما ظاهر شده است . بلكه بدانيد كه همهء اينها آثار طبيعت است يعنى ناتور ، و غير از ناتور اثر ديگرى در عالم وجود نيست پس ديگر پرستش اوهام منماييد ، و از روى گمان خدايى براى خود اختراع مكنيد . و اگر خواهش آن داريد كه چيزى را عبادت و پرستش نماييد اينك مدموازل در محراب چون دميه [ 7 ] ايستاده است !

--> [ 1 ] . يوروپ : Europe : اروپا ، مغرب زمين . [ 2 ] . منورالعقول : روشنفكران : روشن‌انديشان با روشن‌كنندگان خردها . [ 3 ] . بدگويى و زشت پراكنى عليه پيامبران . [ 4 ] . شايد اشاره باشد به كتاب : Mahomet ou le Fanatisme محمد يا تعصبات دينى ، يا نمايشنامه فناتيسم ، كه ولتر در رد پيامبر اسلام نوشته است . البته وى بعدها با پيامبر اسلام ميانهء بهترى پيدا كرد ، و كتابى ديگر در ستايش او نوشت . در اين‌باره بنگريد به : « اسلام از نظر ولتر » دكتر حديدى ، به زبان فارسى و همچنين : Voltaine : Lettre a Mr . de Voltaire sur sa tragedie de Mahomet , P . 10 - 18 . Paris , 1931 . [ 5 ] . كنيسه ( معرب از آرامى و ارمنى : كنشت ) : معبد يهوديان و ترسايان . امروزه در زبان عربى معبد يهوديان را كنيس و معبد ترسايان را كنيسه ، و معبد مسلمانان را جامع ، و معبد بت‌پرستان را هيكل گويند . ( اقرب‌الموارد ) [ 6 ] . إله سماء : خداى آسمان ؛ معبود آسمان . [ 7 ] . دميه : عاج ؛ مرمر ( مراد تنديس مرمرين است ) ! .